PINAGTSISMISAN NG BUONG BARRIO ANG SUNDALONG UMUWI NA WALANG DALANG MEDALYA AT PURO “PEKLAT” LANG DAW SA KATAWAN, PERO NATIGILAN SILA SA PAG-INOM NANG BUMABA ANG ISANG HENERAL MULA SA ISANG ARMY JEEP AT SUMALUDO DITO
Limang taon nawala si Berting sa kanilang baryo. Sundalo siya. Ang inaasahan ng lahat, pag-uwi niya ay marami siyang kwento ng kabayanihan, maraming pera, at puno ng medalya ang dibdib.
Pero nang bumaba si Berting sa tricycle, iba ang itsura niya.
Payat. Lubog ang mata. At ang pinaka-kapansin-pansin, puro peklat ang braso at leeg niya. May malaking hiwa sa mukha na parang tinaga.
Walang medalya. Walang bagong uniporme. Bitbit lang niya ang isang lumang duffel bag.
Agad itong pinag-usapan sa inuman sa tapat ng tindahan ni Aling Bebang.
“Tignan niyo si Berting,” tawa ni Mang Kanor, ang lasenggo ng baryo. “Kala ko ba Special Forces? Bakit mukhang Special Basura?”
Nagtawanan ang mga kainuman niya.
“Wala man lang dalang medalya!” hirit ng isa pa. “Yung anak ni Kapitan, pag-uwi dito, may Gold Cross! Eh si Berting? Peklat lang ang uwi! Siguro duwag ’yan sa giyera! Siguro unang putok pa lang, tumakbo na kaya nasugatan sa likod!”
Dumaan si Berting sa tapat ng inuman para bumili ng yosi. Rinig na rinig niya ang pangungutya.
“Hoy Berting!” sigaw ni Mang Kanor. “Anyare sa mukha mo? Nadapa ka ba sa takot? Saan ka ba galing? Sa kusina ng kampo? Hahaha!”
Hindi umimik si Berting. Yumuko lang siya, kinuha ang binili, at naglakad pauwi. Sanay na siya sa sakit. Mas masakit pa ang pinagdaanan niya kaysa sa salita ng mga lasenggo.
Lumipas ang ilang araw, lalong lumala ang chismis. Kesyo dishonorable discharge daw. Kesyo na-baliw daw sa bundok. Walang gustong kumausap kay Berting.
Isang hapon, habang nagkakagulo sa inuman si Mang Kanor at nagyayabang na naman…
BRRMMM—BRRMMM—BRRMMM!
Isang malakas na ugong ng makina ang umalingawngaw. Napalingon ang lahat.
“Anong meron? Sino ’yan?” sigaw ng mga tao.
Sa gitna ng basketball court ng baryo, huminto ang isang itim na Army Jeep.
Nanlaki ang mata ng mga taga-baryo. “Hala! Bakit may military jeep? Giyera na ba?!”
Bumaba ang mga sundalong naka-full battle gear at pinalibutan ang area.
Sumunod na bumaba ang isang lalaking may edad na, pero tindig-militar. Puno ng medalya ang dibdib at may apat na bituin sa balikat.
Isang 4-Star General.
Tumahimik ang lahat. Pati si Mang Kanor na kanina ay maingay, napa-atras at nanginginig ang tuhod.
“Sino hinahanap nila?” bulong ng mga tao.
Naglakad ang Heneral diretso sa maliit na bahay nina Berting.
Sakto namang lumabas si Berting, naka-sando lang at nagwawalis ng bakuran.
Nang makita ng Heneral si Berting, tumigil ito sa paglalakad.
Ang inaasahan ng mga tao ay aarestuhin si Berting.
Pero nagulat ang buong baryo nang—
—biglang tumuwid ang Heneral, itinaas ang kanang kamay, at buong-galang na SUMALUDO kay Berting.
Parang huminto ang oras.
Napabitaw ang walis sa kamay ni Berting. Mabilis siyang tumuwid, reflex ng isang sundalo, at ibinalik ang saludo—malinis, eksakto, walang kaarte-arte.
“Sir…” mahinang sabi ni Berting.
Nanlaki ang mga mata ng buong baryo. May mga basong nalaglag. May sigarilyong nahulog sa bibig ni Mang Kanor.
Malakas at malinaw na nagsalita ang Heneral:
“Staff Sergeant Alberto ‘Berting’ Dela Cruz.
Sa harap ng inyong mga kababayan, nais kong ipabatid—ang lalaking ito ang dahilan kung bakit buhay pa ang dalawampu’t pitong sundalo sa Northern Front.”
Nagbulungan ang mga tao.
“Dalawampu’t pito…?”
Lumapit ang Heneral, tinapik ang balikat ni Berting.
“Limang beses siyang tinamaan ng bala habang inilalabas ang mga sugatang kasamahan niya.
Tatlong araw siyang naiwan sa likod ng kaaway para siguraduhing makakalusot ang buong unit.”
Tahimik si Berting. Nakatungo lang.
“Wala siyang medalya,” pagpapatuloy ng Heneral, “dahil tinanggihan niya ang lahat.”
Nagulat ang lahat.
“Bakit?” tanong ng Kapitan ng baryo.
Sumagot ang Heneral, mabigat ang tinig:
“Dahil sabi niya—‘Hindi ko kailangan ng bakal sa dibdib. Buhay ang inuuwi ko.’”
Napaupo si Mang Kanor. Nanginginig ang kamay.
Inalis ng Heneral ang isang medalya mula sa sariling dibdib—isang bihirang parangal na bihira lang ibinibigay—at inabot kay Berting.
“Pero ngayon,” sabi niya, “sa harap ng mga taong humusga sa’yo… ako mismo ang maglalagay nito.”
Ikinabit niya ang medalya sa sando ni Berting, sa ibabaw ng mga peklat.
Hindi napigilan ng mga tao ang luha.
“Ang mga peklat na ’yan,” dagdag ng Heneral, “hindi tanda ng duwag—kundi mapa ng mga buhay na iniligtas niya.”
Tahimik ang baryo. Walang natirang tawa. Walang natirang tsismis.
Lumapit si Mang Kanor, nanginginig ang boses.
“P-Patawad, Berting…”
Ngumiti si Berting—mahina, pero payapa.
“Ayos lang,” sabi niya. “Basta uwi na kayo nang ligtas mamaya.”
Umalis ang Army Jeep. Naiwan ang baryong tahimik—at isang lalaking may peklat,
na sa wakas, nakita hindi bilang tsismis… kundi bilang bayani.
