Noong Graduation ng Anak Namin, ₱400 Lang ang Ipinadala ng Asawa Ko Para sa Grab—Hanggang Makita Namin Siyang Naghahatid ng Babaeng Katrabaho sa Gitna ng Bagyo

 

Noong graduation ng anak namin sa preschool, hindi man lang dumating ang asawa ko.

Nagpadala lang siya ng ₱400 sa GCash.

Dalawang salita lang ang note:

“Pang-Grab.”

Makalipas ang halos isang oras, habang basang-basa kami ng limang taong gulang kong anak sa gitna ng malakas na ulan, nakita namin ang kotse niya.

At may ibang babaeng nakaupo sa tabi niya.

Bandang alas-singko ng hapon noon sa Pasig.

Halos hindi na makita ang kabilang bahagi ng kalsada sa lakas ng ulan. Siksikan ang mga sasakyan, baha ang ilang bahagi ng daan, at puno ng mga magulang ang waiting area sa labas ng preschool.

Nakatayo kami ng anak kong si Enzo sa ilalim ng maliit na bubong sa may gate.

Mahigpit niyang hawak ang graduation certificate niya sa isang kamay habang ang isa ay nakakapit sa damit ko.

Tinawagan ko ang asawa kong si Gabriel.

Isa siyang abogado sa isang malaking law firm sa Makati.

“Pauwi ka na ba?” tanong ko.

“Mga isang oras pa siguro bago ako makarating.”

Tumingin ako sa ulan.

“Pwede mo ba kaming daanan? Graduation ni Enzo ngayon. Ang lakas ng ulan at wala akong ma-book na Grab.”

Sandaling natahimik ang kabilang linya.

“Hindi convenient, Mara. Mag-Grab na lang kayo.”

Pagkasabi noon, ibinaba niya ang tawag.

Makalipas ang ilang segundo, tumunog ang cellphone ko.

You received ₱400.

Note:

Pang-Grab.

Matagal kong tinitigan ang screen.

Hindi na ako tumawag ulit.

Friday rush hour iyon. Halos dalawampung minuto akong nag-book nang nag-book, pero walang driver na tumatanggap.

Wala na akong ibang pagpipilian.

Isinuot ko kay Enzo ang maliit niyang raincoat, binalot ko sa plastic ang graduation folder niya, saka kami sumakay sa electric scooter na ginagamit ko araw-araw sa paghahatid sa kanya.

Mabagal ang takbo namin dahil sa ulan.

Naninigas ang mga daliri ko sa lamig.

Nang huminto kami sa isang intersection, biglang hinila ni Enzo ang likod ng jacket ko.

“Mommy!”

Masayang-masaya ang boses niya.

“Kotse ni Daddy!”

Napalingon ako.

Kahit malabo ang paligid dahil sa ulan, kilala ko agad ang kulay at plate number.

Kotse nga ni Gabriel.

Nasa driver’s seat siya.

Pero hindi siya nag-iisa.

May babaeng nakaupo sa passenger seat.

Si Bianca Lim.

Associate lawyer sa firm nila.

Ilang beses ko na siyang nakita sa company events.

Mabilis na nag-green ang traffic light.

Dumaan ang kotse ni Gabriel sa harap namin.

Tumama ang gulong nito sa malaking puddle.

Tumalsik ang malamig at maruming tubig sa pantalon ko at sa raincoat ni Enzo.

Hindi man lang kami napansin ni Gabriel.

O baka napansin niya.

Hindi ko alam.

Ang alam ko lang, patuloy na nakatingin si Enzo sa papaalis na kotse.

“Mommy, si Daddy talaga iyon!”

Ngumiti ako nang pilit.

“Oo.”

Pero iisang salita lang ang paulit-ulit sa isip ko.

Hindi convenient.

May nakaupo nga sa harap.

Pero walang tao sa likod.

May sapat na espasyo para sa anak niya.

May sapat na espasyo para sa asawa niya.

Ayaw lang niya kaming daanan.

Pagdating namin sa condo, pareho kaming basa.

Pinaliguan ko agad si Enzo at pinalitan ng tuyong damit.

Sampung minuto lang ang lumipas nang bumukas ang pinto.

Dumating si Gabriel.

Tuyong-tuyo ang suit niya.

Malinis ang sapatos.

Nakita niya ang dalawang basang raincoat sa tabi ng pinto.

Nakita rin niya akong nakasuot pa ng damit na basa sa laylayan.

Pero ang una niyang sinabi ay,

“Nangako kasi akong ihahatid si Bianca.”

Pinupunasan ko noon ang buhok ni Enzo.

“Okay.”

Napatingin siya sa akin.

Siguro sanay siyang magtatanong ako.

Siguro hinihintay niyang sabihin kong, Paano naman kami?

Pero pagod na ako.

Tumakbo si Enzo papunta sa kanya.

“Daddy! Nakita ka namin kanina! Kasama mo si Tita Bianca!”

Bahagyang tumigas ang mukha ni Gabriel.

Lumapit siya sa akin.

“Mara, huwag kang mag-isip ng kung ano. Out of town ang husband ni Bianca. Wala siyang payong. Supervisor niya ako, kaya responsibilidad kong siguraduhing makauwi nang maayos ang tao ko.”

Ako rin, walang dalang payong.

Ang anak niya, wala ring masasakyan.

Pero hindi ko na sinabi.

Dahil alam kong may isasagot na naman siya.

Sa loob ng labindalawang taon, lagi akong naghahanap ng dahilan para sa kanya.

Pagod siya.

Busy siya.

Hindi siya expressive.

Ganoon lang talaga ang personality niya.

Pero noong gabing iyon, bigla kong naisip:

Bakit ako lagi ang gumagawa ng paliwanag para sa isang taong hindi man lang marunong lumingon?

Nakilala ko si Gabriel noong college.

Third year ako noon at graduating law student siya.

Tahimik.

Matalino.

Gwapo.

At halos imposibleng mapangiti.

Ako ang unang nagkagusto.

Ako ang unang lumapit.

Ako ang nagdadala ng breakfast.

Ako ang nag-aabot ng reviewers kapag puyat siya.

Noong naospital ang nanay niya, ilang gabi akong nagbantay.

Dalawang taon akong nanligaw sa lalaking halos hindi ako pinapansin.

Hanggang isang araw, habang may kausap siyang dating kliyente sa labas ng courthouse, nagkaroon ng komosyon.

May lalaking galit na galit na lumapit sa kanya.

Nang may makita akong matalim na bagay sa kamay nito, instinctively akong humarang.

Nasugatan ako sa braso.

Hindi malalim.

Pero iyon ang unang pagkakataong umiyak si Gabriel sa harap ko.

Ilang buwan pagkatapos noon, naging kami.

Tatlong taon kaming magkasintahan bago nagpakasal.

Akala ko noon, nanalo rin sa wakas ang pagmamahal ko.

Akala ko kapag nagsama na kami sa iisang bahay, matututo rin siyang mahalin ako nang kasinglalim ng pagmamahal ko sa kanya.

Nang ipanganak si Enzo, mas lalo akong naniwala.

Pero limang taon na ang anak namin.

At ngayong araw ng graduation niya, pinili ni Gabriel na ihatid ang katrabaho niya habang ang sariling anak niya ay nakasakay sa scooter sa ilalim ng bagyo.

Doon ko unang naamin sa sarili ko ang isang bagay na matagal ko nang kinatatakutan.

Baka hindi niya talaga ako minahal.

Baka nagpapasalamat lang siya.

Pagkatapos kong maligo, lumabas ako ng bahay.

Hindi niya ako tinanong kung saan ako pupunta.

Dati, ikinakasakit ko iyon.

Ngayong gabi, parang wala na akong naramdaman.

Pumunta ako sa pinakamalapit na dealership.

“Anong klaseng sasakyan po ang hanap ninyo, ma’am?” tanong ng sales agent.

“Simple lang.”

Tumingin ako sa mga compact cars.

“Yung kaya kong gamitin panghatid at sundo sa anak ko.”

Dalawang oras pagkatapos, nag-down payment ako para sa isang maliit na electric car na nagkakahalaga ng halos ₱430,000.

May driver’s license ako.

Matagal na.

Hindi lang talaga ako bumibili ng sariling kotse dahil sabi ng nanay ko noon, sayang ang gastos kung may SUV na naman si Gabriel.

Parking.

Insurance.

Maintenance.

Charging.

Kaya nagtitipid ako.

Pero habang nakaupo ako sa driver’s seat ng kotse ko, isang bagay ang malinaw sa akin:

Walang halaga ang perang iniipon ko kung araw-araw namang anak ko ang nagbabayad sa kakulangan ko ng kalayaan.

Mula bukas, hindi na kami maghihintay kay Gabriel.

Hindi na kami tatawag para humingi ng sundo.

Hindi na kailangang magmakaawa ng anak ko para sa isang bakanteng upuan sa kotse ng sarili niyang ama.

Pag-uwi ko, tulog na si Enzo.

Nakahiga rin si Gabriel.

Habang naghihilamos ako, paulit-ulit na umiilaw ang cellphone niya sa bedside table.

Hindi ko sana papansinin.

Pero lumitaw ang pangalan ni Bianca.

Sunod-sunod ang messages.

“Attorney, thank you talaga kanina.”

“Hindi naman nagalit wife mo?”

“Paki-explain na lang sa kanya. Alam mo namang maarte ako sa kotse.”

Napatigil ako.

May sumunod pang message.

“Ayoko kasi ng maraming tao sa loob. Hindi ako comfortable.”

Nanlamig ang kamay ko.

Kaya pala.

Hindi pala kami hindi maisasakay dahil walang puwang.

Hindi pala dahil malayo ang preschool.

Hindi pala dahil traffic.

Iniwan ng asawa ko sa ulan ang sariling anak niya…

dahil ayaw ng ibang babae na may kasama sila sa kotse.

At ang pinakamasakit?

Pinagbigyan siya ni Gabriel.

PARTE2

Hindi ko alam kung gaano katagal akong nakatayo sa tabi ng kama habang hawak ang cellphone ni Gabriel.

Paulit-ulit kong binasa ang mga mensahe.

Hindi dahil mahirap intindihin.

Kundi dahil sobrang simple ng katotohanan.

Pinili niya.

May humiling.

At pumayag siya.

Inalog ko nang bahagya ang balikat niya.

“Gabriel.”

Dumilat siya.

“Hmm?”

“May message si Bianca.”

Iniabot ko ang cellphone.

Kinuha niya iyon nang walang pagmamadali.

Tiningnan niya ang screen.

Akala ko magpapaliwanag siya.

Akala ko kahit minsan, makikita ko ang panic sa mukha niya.

Pero huminga lang siya nang malalim.

“Mara, huwag na nating palakihin.”

Doon ako tuluyang napagod.

“Hindi ko naman pinalalaki.”

Humiga ako at tumalikod.

“Binabasa ko lang.”

Hindi ako nakatulog agad.

Pero sa unang pagkakataon sa maraming taon, hindi ko rin siya tinanong ng kahit ano.

Kinabukasan, maaga akong bumangon.

Weekend iyon, at nakasanayan naming bumisita sa mga magulang ni Gabriel sa Antipolo.

Inayos ko ang gamit ni Enzo.

Pagbaba namin sa parking, automatic na tumakbo ang anak ko papunta sa SUV ng papa niya.

Hinawakan ko ang kamay niya.

“Dito tayo ngayon.”

“Ha?”

Inilabas ko ang susi.

Pinindot ko ang unlock button.

Umilaw ang maliit kong bagong kotse sa kabilang bahagi ng parking.

Nanlaki ang mga mata ni Enzo.

“Mommy! Sa atin ‘yan?”

“Oo.”

Tumakbo siya papunta roon.

“Ang ganda!”

Lumapit si Gabriel.

“Kailan mo binili?”

“Kagabi.”

“Lumabas ka para bumili ng kotse?”

“Oo.”

Napakunot ang noo niya.

“May kotse naman tayo.”

Napatitig ako sa kanya.

Tayo.

Nakakatawang marinig ang salitang iyon.

“May kotse ka.”

Bahagya siyang natigilan.

“Pareho lang iyon.”

“Hindi pala.”

Hindi na ako nakipagtalo.

Binuksan ko ang pinto para kay Enzo.

Habang kinakabitan ko siya ng seat belt, masayang sabi niya,

“Mommy, hindi na tayo mababasa sa ulan!”

Napahinto ako.

Tumingin siya sa akin na parang napakalaking regalo ng isang bubong at apat na gulong.

“Hindi na,” sabi ko.

Pagkatapos ay bumulong siya,

“Hindi na rin ako pagtatawanan nila Nico.”

Nanigas ako.

“Sino si Nico?”

Napakagat siya sa labi.

“Classmate ko.”

“Bakit ka niya tinatawanan?”

Naglaro ang mga daliri niya sa buckle.

“Sabi niya kasi mayaman daw si Daddy pero bakit lagi raw akong sinusundo sa scooter kahit umuulan.”

Parang may humigpit sa dibdib ko.

Mahigit tatlong milyong piso ang halaga ng SUV ni Gabriel.

Pero sa loob ng limang taon, bihirang-bihira itong nagamit para sunduin ang sarili niyang anak.

Hindi ko napansin na nakatayo pa rin pala si Gabriel sa labas.

Narinig niya ang sinabi ni Enzo.

Tahimik siya.

Wala siyang maipaliwanag.

Sumakay ako sa driver’s seat.

“See you sa Antipolo.”

At sa unang pagkakataon, magkaiba kaming sasakyan papunta sa iisang pamilya.

Sa bahay ng mga magulang niya, agad napansin ng biyenan kong si Tita Celia ang kotse ko.

“Bumili ka?”

“Opo.”

“Bakit? May sasakyan naman si Gabriel.”

Ngumiti ako.

“Para may sarili akong gamit kapag kailangan ni Enzo.”

Tumingin siya sa anak niya.

Hindi nagsalita si Gabriel.

Habang kumakain kami, masaya si Enzo na nagkukuwento tungkol sa graduation.

Ipinakita niya ang medal niya.

Ikinuwento niya ang kanta nila.

Ikinuwento niya kung paano bumuhos ang ulan.

Pagdating sa bahagi tungkol sa pag-uwi namin, biglang sinabi niya,

“Nakita namin si Daddy sa daan! Kasama si Tita Bianca!”

Tumahimik ang mesa.

Napatingin sa akin ang biyenan ko.

Napatingin ako sa plato.

Si Gabriel ang unang nagsalita.

“Coworker ko lang.”

Hindi ako sumagot.

Maya-maya, nag-vibrate ang cellphone niya.

Tiningnan niya iyon.

Bianca.

Tumayo siya.

“Kailangan kong sagutin.”

Lumabas siya sa terrace.

Hindi ko sinadyang makinig.

Pero bukas ang sliding door.

“Hindi, huwag kang mag-Grab kung baha diyan.”

Boses ni Gabriel.

“Hintayin mo. Titingnan ko kung makakaalis ako.”

Dahan-dahan kong ibinaba ang kutsara.

Narinig iyon ng biyenan ko.

Narinig iyon ni Enzo.

Pagbalik ni Gabriel sa mesa, tumingin ako sa kanya.

“May pupuntahan ka?”

“Na-stranded si Bianca sa BGC. May client meeting sila kanina.”

“May asawa siya.”

“Out of town nga.”

“May Grab.”

“Surge pricing.”

“May ibang associates sa firm.”

Nagsimulang sumikip ang panga niya.

“Mara, trabaho ito.”

Tumango ako.

“Okay.”

Kinuha ko ang bag ko.

“Enzo, uwi na tayo.”

Nagulat ang biyenan ko.

“Hindi pa tapos kumain.”

“Busog na po kami.”

Tumayo rin si Gabriel.

“Ano na naman problema?”

Sa unang pagkakataon, hindi ako natakot magsabi ng totoo.

“Wala nang problema.”

Napatingin siya sa akin.

“At iyon ang problema natin, Gabriel.”

Tahimik kami sa biyahe pauwi.

Nakatulog si Enzo sa likod.

Pagdating sa condo, binuhat siya ni Gabriel papasok.

Pagkatapos niyang ihiga ang bata, nadatnan niya akong nakaupo sa dining table.

May isang basong tubig sa harap ko.

“Mara.”

Umupo siya sa tapat ko.

“Walang nangyayari sa amin ni Bianca.”

“Naniniwala ako.”

Mukhang hindi niya inaasahan ang sagot.

“Kung ganoon, bakit ganito ka?”

Doon ako napangiti.

Hindi masaya.

Hindi rin galit.

Pagod lang.

“Akala mo ba kailangan kitang mahuli na may ibang babae bago ako masaktan?”

Hindi siya sumagot.

“Hindi ko problema kung may relasyon kayo o wala.”

Tumingin ako diretso sa kanya.

“Ang problema, paulit-ulit mong ipinapakita kung sino ang inuuna mo.”

“Mara—”

“Noong graduation ng anak mo, hindi ka dumating.”

“May hearing ako.”

“Pagkatapos ng hearing, pinili mong ihatid si Bianca.”

“Nauna akong nangako.”

“At nang tumawag ako, sinabi mong hindi convenient.”

Natahimik siya.

“Alam mo bang wala kaming masakyan?”

“Akala ko makakapag-Grab kayo.”

“Alam mo bang nag-scooter kami sa malakas na ulan?”

Napalunok siya.

“Hindi ko alam na ganoon kalala.”

“Pero nakita mo kaming basang-basa pag-uwi.”

Wala siyang naisagot.

“Alam mo bang pinagtatawanan si Enzo sa school dahil may mamahaling kotse ang tatay niya pero scooter ang sinasakyan niya sa ulan?”

Bumaba ang tingin niya.

“Hindi.”

“Exactly.”

Napapikit ako.

“Hindi mo alam dahil hindi mo tinatanong.”

Matagal kaming tahimik.

Pagkatapos ay sinabi niya ang linyang hindi ko malilimutan.

“Mara, hindi ako katulad mo.”

Napatingin ako.

Hindi niya ako matingnan nang diretso.

“Hindi ako expressive. Hindi ako marunong sa mga bagay na gusto mo.”

“Hindi ko hinihingi na maging expressive ka.”

“Pero parang kahit anong gawin ko, kulang.”

Napatawa ako nang mahina.

“Gabriel, ang hinihingi ng anak mo ay sunduin mo siya sa graduation.”

Hindi siya nakasagot.

“Ako naman? Isang bakanteng upuan lang.”

Huminga siya nang malalim.

At saka niya sinabi:

“Hindi ko kasi alam kung paano ibibigay sa iyo ang klase ng pagmamahal na ibinigay mo sa akin.”

Parang huminto ang mundo.

Iyon na iyon.

Labindalawang taon kong hinihintay ang katotohanan.

At nang dumating, halos bulong lang.

“Minahal mo ba ako?” tanong ko.

Napapikit siya.

“Mara…”

“Simple lang.”

Hindi ko inalis ang tingin ko.

“Minahal mo ba ako?”

Matagal.

Napakatagal.

Saka siya nagsalita.

“Noong nasugatan ka dahil sa akin… naramdaman kong may utang akong hindi ko kayang bayaran.”

Nanlamig ang katawan ko.

“Utang?”

“Hindi ganoon ang ibig kong sabihin.”

“Pero iyon ang sinabi mo.”

Tumayo siya.

“Pinakasalan kita dahil alam kong mabuti kang tao. Alam kong aalagaan mo ang pamilya natin. Akala ko… sapat na iyon.”

Hindi ako umiyak.

Kakaiba.

Ilang taon akong umiiyak sa maliliit na bagay.

Sa birthdays na nakalimutan niya.

Sa dinners na kinansela niya.

Sa mga gabing magkatabi kami pero pakiramdam ko mag-isa ako.

Pero nang marinig ko ang pinakamalaking katotohanan, wala nang luha.

Parang matagal nang naubos.

“Salamat,” sabi ko.

Natigilan siya.

“Para saan?”

“Sa pagsagot.”

Tumayo rin ako.

“Ngayon alam ko nang hindi ako nabigo na mahalin ka nang sapat.”

Napahigpit ang panga niya.

“Ako lang pala ang nagkamaling isipin na kapag sapat ang pagmamahal ko, matututo ka ring mahalin ako.”

Kinabukasan, kinausap ko siya tungkol sa separation.

Hindi ako nagwala.

Hindi ko rin siya pinalayas.

Pareho naming pangalan ang nasa lease.

Pero sinabi kong kailangan muna naming mamuhay nang hiwalay.

Nagulat siya.

“Mara, dahil lang sa nangyari noong Friday?”

Umiling ako.

“Hindi dahil sa isang araw.”

“Dahil sa labindalawang taon.”

Sinubukan niyang kumbinsihin ako.

Sinabi niyang puwede niyang bawasan ang paghatid kay Bianca.

Sinabi niyang uuwi siya nang mas maaga.

Sinabi niyang susunduin niya si Enzo.

Pero sa unang pagkakataon, naunawaan ko ang pagkakaiba ng pagbabago dahil sa pagmamahal at pagbabago dahil natatakot kang mawalan.

“Hindi kita hinihingan ng performance,” sabi ko.

“Hindi mo kailangang magpanggap na asawa para lang manatili ako.”

Dalawang araw pagkatapos, si Bianca mismo ang tumawag sa akin.

Nagulat ako.

“Ma’am Mara, gusto ko lang linawin na wala po talagang nangyayari sa amin ni Attorney Gabriel.”

“Alam ko.”

Natahimik siya.

“Galit po ba kayo sa akin?”

“Hindi.”

Totoo iyon.

Hindi si Bianca ang nangako sa akin sa altar.

Hindi si Bianca ang ama ng anak ko.

“Pero sana,” dagdag ko, “kapag alam mong may pamilya ang isang tao, huwag mong hayaang ang comfort mo ang maging dahilan para ma-discomfort ang pamilya niya.”

Tahimik siya.

Maya-maya, mahina niyang sinabi,

“Sorry.”

“Thank you.”

Ibinaba ko ang tawag.

Wala akong naramdamang tagumpay.

Dahil hindi naman siya ang kalaban ko.

Ang tunay kong kalaban ay ang sarili kong paniniwala na kailangan kong magtiis para matawag na mabuting asawa.

Lumipat si Gabriel sa serviced apartment malapit sa Makati.

Nag-set kami ng schedule para kay Enzo.

Tuwing Wednesday at every other weekend, kasama niya ang anak namin.

Sa unang buwan, ilang beses niyang sinubukang kausapin ako tungkol sa amin.

Isang gabi, pagkatapos niyang ihatid si Enzo, nanatili siya sa tapat ng pinto.

“Mara.”

“Ano iyon?”

“Pwede pa ba nating ayusin?”

Tumingin ako sa kanya.

Mukhang pagod siya.

Mas payat.

Pero hindi iyon dahilan para kalimutan ko ang natutunan ko.

“Hindi ko alam.”

“Gagawin ko lahat.”

Umiling ako.

“Huwag para sa akin.”

Napatingin siya.

“Matutong maging ama ni Enzo dahil anak mo siya. Hindi dahil gusto mo akong bumalik.”

Tahimik siyang tumango.

At sa unang pagkakataon, hindi ko siya sinagip mula sa bigat ng sarili niyang pagkukulang.

Hinayaan kong siya ang humarap doon.

Lumipas ang ilang buwan.

Patuloy akong nagturo sa preschool.

Patuloy kong ginagamit ang maliit kong electric car.

Hindi ito kasingganda ng SUV ni Gabriel.

Hindi mabilis.

Hindi luxury.

Pero paborito iyon ni Enzo.

Nilagyan niya ng maliit na dinosaur sticker ang likod ng passenger seat.

Kapag umuulan, palagi niyang sinasabi,

“Mommy, ang sarap kapag hindi tayo basa.”

At sa tuwing naririnig ko iyon, naaalala ko kung bakit ko binili ang kotse.

Hindi iyon dahil gusto kong patunayan kay Gabriel na kaya ko.

Binili ko iyon dahil ayaw ko nang ang kapakanan ng anak ko ay nakadepende sa convenience ng ibang tao.

Isang hapon, ilang buwan matapos kaming maghiwalay, muling bumuhos ang malakas na ulan sa Pasig.

Dismissal time.

Nakaupo si Enzo sa likod ng kotse habang hinihintay kong humupa nang kaunti ang traffic.

Bigla siyang tumuro sa labas.

“Mommy!”

May lalaking nakatayo sa gate ng school.

May hawak na malaking payong.

Si Gabriel.

Basang-basa ang laylayan ng pantalon niya.

May dala siyang backpack ni Enzo.

Lumabas ako ng kotse.

“Bakit nandito ka?”

“Wednesday ngayon.”

Napatingin ako sa calendar sa dashboard.

Nakalimutan ko.

Araw niya pala kay Enzo.

Ngumiti siya nang kaunti.

“Ako ang susundo sa kanya.”

Hindi ko alam kung dapat akong matawa o maiyak.

Lumabas si Enzo.

Tumakbo papunta sa ama niya.

“Daddy!”

Agad siyang tinakpan ni Gabriel ng payong.

Maingat.

Parang ayaw niyang tamaan kahit isang patak ng ulan ang anak niya.

Bago sila umalis, tumingin siya sa akin.

Wala siyang sinabi.

Hindi rin ako.

Hindi ko alam kung magiging kami ulit balang araw.

At sa totoo lang, hindi ko na kailangang malaman agad.

Ang mahalaga, hindi na ako naghihintay.

Hindi na ako nakikiusap.

Hindi na ako gumagawa ng dahilan para sa taong hindi marunong pumili sa amin.